Tak. Kolagen wpływa na zdrowie paznokci. Tutaj możemy pokusić się nawet o potrójne „tak”. Dobrej jakości suplementy diety z kolagenem nie bez powodu cieszą się tak dużą popularnością. Głośno mówi się o korzystnym działaniu tego składnika, widocznym w obrębie skóry i włosów. Jednak w tym zestawieniu praktycznie nigdy nie może zabraknąć paznokci. Podobnie jest w przypadku efektów suplementacji kolagenu. Sprawdź, dlaczego w tej sprawie jesteśmy „trzy razy na tak”.
Tak, po raz pierwszy - jak kolagen wpływa na budowę paznokci?
Proces wzrostu paznokcia zachodzi w jego najgłębszej części – w macierzy. Macierz jest strukturą, która znajduje się pod wałem paznokciowym i jest miejscem, gdzie zachodzą procesy tworzenia się nowych komórek. Każda z nich dojrzewa, wypełnia się keratyną i przesuwa ku górze. W ten sposób staje się częścią widocznej płytki. Aby jednak cały ten proces przebiegał prawidłowo, macierz musi być dobrze odżywiona i mechanicznie stabilna. Wokół niej znajduje się sieć włókien kolagenowych, które wzmacniają tkanki i utrzymują właściwe napięcie w obrębie łożyska. Kolagen typu I i III stanowi strukturalne wsparcie dla keratynocytów – komórek odpowiedzialnych za wytwarzanie keratyny.
Przeczytaj także: Jak wzmocnić paznokcie bez utwardzania?
Tak, po raz drugi - jak niedobór kolagenu wpływa na paznokcie?
Zacznijmy od tego, czy poprawne jest mówić o „niedoborze kolagenu”? Będąc bardzo szczegółowym – nie do końca. W naukowych publikacjach nie przeczytamy o niedoborze włókien kolagenowych w takim znaczeniu, jak na przykład w kontekście zbyt małej ilości żelaza czy witaminy D. Kolagen nie jest składnikiem, którego poziom można bezpośrednio oznaczyć w organizmie. Jego ilość w tkankach zależy od procesów syntezy i rozpadu. Poprawniej jest więc mówić o zmniejszonej produkcji kolagenu, osłabionej strukturze włókien lub przyspieszonym rozpadzie tkanek, które są z nich zbudowane. Potocznie jednak tego stwierdzenia się używa. Warto jednak wiedzieć, że pojęcie „niedobór kolagenu” jest uproszczeniem, odnoszącym się do stanu, w którym obserwujemy skutki tego, że procesy rozpadu włókien kolagenowych zachodzą z większą intensywnością niż procesy ich syntezy. Z czego może wynikać zachwianie tej równowagi?
Co powoduje niedobór kolagenu w organizmie?
Zacznijmy od wieku. To jeden z głównych czynników, na który nie mamy większego wpływu. Niedobór kolagenu może pojawić się już u młodych dorosłych, ale jego ryzyko rośnie wraz z upływem lat. W organizmie włókna kolagenowe tworzą gęstą i zwartą sieć. Odpowiadają za elastyczność skóry, sprężystość włosów i dobrą kondycję paznokci. Z czasem tempo ich odtwarzania maleje. Komórki (fibroblasty), które dotąd wytwarzały intensywnie kolagen, zaczynają pracować wolniej. Zmniejsza się także ich ilość, a same włókna stają się cieńsze i mniej odporne na uszkodzenia. Ten proces jest jedną z przyczyn tego, że skóra staje się sucha i mniej napięta, pojawiają się zmarszczki, a włosy tracą objętość. W paznokciach zmiany zachodzą w podobny sposób. Tkanki wokół macierzy, w których obecny jest kolagen, tracą swoją spójność. Płytka paznokcia staje się cieńsza, mniej elastyczna i bardziej podatna na pękanie.
Oprócz wieku możemy wymienić także czynniki środowiskowe, które mogą ten proces nasilić i przyspieszyć. Jakie?
Długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV.
Palenie papierosów i stosowanie innych używek.
Bardzo częsty kontakt z detergentami, zmywaczami do paznokci czy twardą wodą.
Dieta uboga w białko, witaminę C, żelazo czy cynk.
Wszystkie powyższe czynniki możemy w pewnym stopniu kontrolować i w ten sposób zapobiegać skutkom niedoboru kolagenu. Czy możemy faktycznie zwiększyć jego dostępność w organizmie? Czy organizm może skorzystać z suplementacji? Czy preparaty z kolagenem na paznokcie mogą poprawić ich kondycję? No właśnie. I tu dochodzimy do „trzeciego tak”.
Tak, po raz trzeci - czy przyjmowanie kolagenu na paznokcie ma sens?
Kolagen to białko zbudowane z aminokwasów (głównie glicyny, proliny i hydroksyproliny). Kiedy przyjmujemy go w formie suplementu, organizm nie jest w stanie wykorzystać go jako gotowego składnika, który „wbudowuje się” w paznokieć. W przewodzie pokarmowym zostaje rozłożony przez enzymy trawienne na mniejsze fragmenty – peptydy i pojedyncze aminokwasy.
Czy w takim razie taka suplementacja ma sens? Ma – niejednokrotnie to potwierdzono. Po wchłonięciu przez komórki jelit peptydy kolagenowe trafiają do krwiobiegu i docierają do tkanek bogatych w kolagen. Organizm wykorzystuje je tam, gdzie w danym momencie najbardziej ich potrzebuje – między innymi do syntezy nowego kolagenu. Nie jest to proces bezpośredni.
Jak już wiesz, w macierzy paznokcia włókna kolagenowe są podporą dla keratynocytów. To one utrzymują prawidłowe napięcie i gęstość tkanek, które otaczają płytkę. Jeśli w diecie brakuje białka lub aminokwasów charakterystycznych dla kolagenu, tempo jego odtwarzania spada. Dostarczenie peptydów kolagenowych może jednak zwiększyć dostępność tych związków i ułatwić odnowę włókien w obrębie macierzy.
Wpływ jest pośredni, ale jednocześnie skuteczny. Organizm otrzymuje materiał, który jest w stanie wykorzystać do odbudowy własnych włókien w różnych tkankach – także tych, które odpowiadają za wzrost płytki paznokcia. Skąd to wiemy? Są na to dowody.
Efekty suplementacji kolagenem na paznokcie. Co mówią badania?
Zróbmy szybki przegląd publikacji z ostatnich lat. Jakie efekty przynosiła regularna
suplementacja kolagenem? Wśród uczestniczek różnych badań odnotowano:
szybszy wzrost paznokci,
mniej przebarwień i zażółceń płytki,
większą twardość, a co za tym idzie mniejszą łamliwość płytek paznokci,
poprawę nawilżenia i sprężystości,
mniejszą podatność na rozdwajanie.
Bibliografia
Kaziród, K., Hunek, A., Zapała, M., Wiśniewska-Skomra, J., Chmielarz, K., Tylutka, K., & Hapon, A. (2023). Suplementacja kolagenem–czy przynosi realne korzyści. Quality in Sport, 13(1), 88-107.
Shenoy, M., Abdul, N. S., Qamar, Z., Al Bahri, B. M., Al Ghalayini, K. Z. K., Kakti, A., ... & Alqarni, M. A. (2022). Collagen structure, synthesis, and its applications: A systematic review. Cureus, 14(5).
Pulawska-Czub, A., Pieczonka, T. D., Mazurek, P., & Kobielak, K. (2021). The potential of nail mini-organ stem cells in skin, nail and digit tips regeneration. International Journal of Molecular Sciences, 22(6), 2864.
Reilly, D. M., & Lozano, J. (2021). Skin collagen through the lifestages: importance for skin health and beauty. Plastic and Aesthetic Research, 8, N-A.
Hexsel, D., Zague, V., Schunck, M., Siega, C., Camozzato, F. O., & Oesser, S. (2017). Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails. Journal of cosmetic dermatology, 16(4), 520-526.
Vleminckx, S., Virgilio, N., Asserin, J., Prawitt, J., & Silva, C. I. (2024). Influence of collagen peptide supplementation on visible signs of skin and nail health and‐aging in an East Asian population: A double blind, randomized, placebo‐controlled trial. Journal of Cosmetic Dermatology, 23(11), 3645-3653.
Zaraa, I., & Richert, B. (2025). Nail Supplements: When, How, and Why?. Skin Appendage Disorders, 11(2), 176-181.
Özkoca, D., & Aşkın, Ö. (2023). Collagen Supplementation. Journal of the Turkish Academy of Dermatology.
Warma, S., Warma, H., Merja, A., Patel, N., & Patel, M. (2024). Revitalizing skin, hair, nails, and muscles: Unlocking beauty and wellness with vegan collagen. Journal of Cosmetic Dermatology, 23(11), 3740-3756.