Zakola to jedna z form łysienia androgenowego, objawiająca się symetrycznym cofaniem się linii włosów nad czołem w okolicy skroni. Jego podłożem jest stopniowa miniaturyzacja mieszków włosowych, wskutek czego włosy stają się coraz delikatniejsze i cieńsze. Czy proces tworzenia się zakoli można powstrzymać? Czym są 5α-reduktazy typu II, a także dihydrotestosteron (DHT) i jaką odgrywają one rolę w łysieniu? Czy można odzyskać bujną fryzurę poprzez pobudzenie wzrostu włosów na czole? Czy da się coś zrobić z zakolami?
Współczesna nauka coraz lepiej potrafi radzić sobie z objawami łysienia androgenowego u mężczyzn, w tym również z zakolami. Chociaż kobiety również doświadczają łysienia androgenowego, występuje ono u nich w zupełnie innych formach – jako poszerzenia przedziałka, podniesienie linii czoła, przyjmuje też formę rozproszoną). Jak to się dzieje, że tworzą się zakola? Jak powstrzymać proces ich powstawania?
Dlaczego zakola pojawiają się głównie u mężczyzn i jaki wpływ ma na nie DHT?
Łysienie typu męskiego (androgenowe – AGA) przejawia się stopniowym przekształcaniem się włosów skóry głowy we włosy bardzo delikatne i słabe – meszkowe (welusowe), a następnie szybkim ich wypadaniem. Zjawisko to jest powodowane głównie przez androgeny – steroidowe hormony płciowe. Jednym z nich jest testosteron. Skoro jednak z wiekiem poziom testosteronu u mężczyzn spada, to dlaczego zakola nie znikają, a powiększają się?
Dzieje się tak dlatego, że testosteron zamienia się w swoją „agresywniejszą” odmianę – dihydrotestosteron (DHT). Dzieje się to za sprawą enzymu 5α-reduktazy typu II, który występuje w skórze głowy. Odpowiadając na pytanie, od czego robią się zakola, należy koniecznie wziąć pod lupę jeden konkretny enzym – 5α-reduktazę typu II.
„Agresywny” DHT z łatwością „przyczepia się” z do receptorów wielu związków w komórkach i sprawia tym samym, że wszystkie procesy biochemiczne, które prowadziły do odżywienia cebulek włosa zamierają. Mieszek dostaje coraz mniej krwi, tlenu i substancji odżywczych. Zamiast grubego włosa wypuszcza coraz cieńszy, aż w końcu mieszek miniaturyzuje się i „zasypia”.
Czy powstawanie zakoli można zatrzymać?
Tak, powiększanie się zakoli można zatrzymać. Łysienie na skroniach nie oznacza, że mieszek umiera, a tylko tyle, że słabnie. Dopóki całkowicie nie zaniknie, proces można wyhamować, a nawet pobudzić skórę głowy do wytworzenia nowych włosów.
Jak zlikwidować zakola? Walka z zakolami sprowadza się do kilku prostych kroków. Krok pierwszy to osłabienie działania DHT. W tym celu należy udać się do lekarza, który, po zdiagnozowaniu problemu, wypisze odpowiedni lek blokujący przekształcanie testosteronu w jego aktywną formę. Krok drugi to odpowiednie „dokarmienie” słabnących mieszków – dostarczenie im energii oraz budulca, aby wspomóc od wewnątrz produkcję grubego włosa.
Jak zlikwidować zakola?
- Idź do lekarza, który, po zdiagnozowaniu problemu, wypisze odpowiedni lek blokujący przekształcanie testosteronu w jego aktywną formę i osłabiający działanie DHT.
- Zadbaj o wsparcie słabnących mieszków od wewnątrz – dostarcz im dodatkową dawkę odpowiednich składników, aby wspomóc produkcję włosa.
- Jeśli to nie pomoże, sprawdź dostępne techniki medycyny estetycznej. Przyjmuj jednocześnie leki, by łysienie nie postępowało.
Jak sprawdzić, czy linia włosów się cofa?
Aby precyzyjnie ocenić, czy ubytek włosów na skroniach to tylko „uroda”, czy już początek łysienia, lekarze na całym świecie stosują skalę Norwooda-Hamiltona. Wyróżnia ona kilka stopni zaawansowania procesu łysienia. Stopień I to naturalna linia włosów u młodych mężczyzn, ostatni stopień VII oznacza głębokie łysienie. Pierwszym niepokojącym sygnałem jest przechodzenie w stopień II, w którym pojawia się delikatne, symetryczne wgłębienie linii owłosienia na skroniach tworzące kształt litery „M”. Dopiero przy stopniu III zakola stają się wyraźne, głębokie i odsłaniają znaczne obszary skóry czołowej – to moment na podjęcie natychmiastowych działań stymulujących, ponieważ mieszek włosowy wciąż żyje, ale z braku odżywienia zaczyna produkować jedynie cienki meszek.
Czy zakola mogą się cofnąć?
Zakola mogą się cofnąć lub spłycić, o ile tylko mieszki włosowe na skórze głowy nie uległy całkowitemu zniszczeniu. Jak uratować słabnący mieszek i jak sprawić, by przekształcił się w gruby włos? Aby tak się stało trzeba dostarczyć mu od wewnątrz składników budulcowych oraz poprawić jego ukrwienie.
Wymieńmy kilka składników, które mogą wesprzeć wzrost włosa. Ważny może okazać się krzem, który stymuluje produkcję kolagenu w skórze właściwej oraz wzmacnia ścianki naczyń krwionośnych doprowadzających tlen do cebulki. Całość procesu wspierają cynk i biotyna, które stymulują podziały komórkowe w macierzy włosa oraz pomagają regulować pracę gruczołów łojowych, stymulując pojawianie się nowych włosów (tzw. baby hair). Inne składniki, które mogą okazać się pomocne przedstawiamy w tabeli.
Składniki, które wspierają walkę z zakolami:
Składnik | Jak działa? | Gdzie występuje w diecie? |
Ekstrakt z owoców palmy sabałowej | Blokuje enzym 5-alfa-reduktazę, ogranicza syntezę DHT i chroni mieszek przed miniaturyzacją. | Dostępna głównie w postaci preparatów i wyciągów roślinnych. |
Lecytyna rzepakowa | Źródło fosfolipidów; poprawia przyswajalność składników lipofilnych i strukturę błon. | Olej rzepakowy, nasiona rzepaku, żółtka jaj, soja. |
Kwas pantotenowy (witamina B5) | Wspiera metabolizm komórek macierzy włosa i przyspiesza syntezę keratyny. | Mięso, wątróbka, jaja, pełnoziarniste przetwory, orzechy. |
Cynk | Stymuluje podziały komórkowe w macierzy, reguluje sebum i syntezę białek budulcowych. | Ostrygi, chude mięso, pestki dyni, nasiona słonecznika. |
Fenylokapsaicyna | Pobudza mikrokrążenie w skórze głowy, zwiększając dotlenienie i odżywienie cebulek. | Ostre papryczki chili, pieprz kajeński. |
Żelazo | Umożliwia transport tlenu do żywych komórek mieszka; zapobiega telogenowemu wypadaniu. | Czerwone mięso, wątróbka, żółtka jaj, szpinak, strączki. |
Ekstrakt z kory śliwy afrykańskiej | Wspiera hamowanie 5-alfa-reduktazy oraz działa przeciwzapalnie na tkanki wokół mieszka. | Dostępna wyłącznie w postaci standaryzowanych ekstraktów. |
Pędy bambusa (ekstrakt) | Bogate źródło naturalnej krzemionki; poprawia elastyczność skóry. | Młode pędy bambusa (popularne w kuchni azjatyckiej). |
Krzem | Uczestniczy w syntezie kolagenu; wzmacnia strukturę włosa i zmniejsza jego łamliwość. | Skrzyp polny, bambus, płatki owsiane, rzodkiewka. |
Resweratrol | Silny antyoksydant; chroni komórki macierzy przed stresem oksydacyjnym i mikrostaniami zapalnymi. | Czerwone winogrona, owoce jagodowe, orzeszki ziemne. |
Niacyna (witamina B3) | Rozszerza naczynia krwionośne, poprawiając ukrwienie i dotlenienie mieszków włosowych. | Mięso drobiowe, ryby (tuńczyk, łosoś), orzechy ziemne, ziarna. |
Kwas foliowy (witamina B9) | Pobudza wzrost i prawidłowy podział komórek macierzystych w opuszce włosa. | Zielone warzywa liściaste (szpinak, jarmuż), brokuły, strączki. |
Biotyna (witamina B7) | Kofaktor w syntezie keratyny; reguluje metabolizm tłuszczów w skórze głowy. | Wątróbka, żółtka jaj, orzechy włoskie, migdały, bataty. |
Treści przedstawione w niniejszym artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny oraz informacyjny i nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji terapeutycznej.
Bibliografia
- Inui, S., & Itami, S. (2011). Molecular basis of androgenetic alopecia: From androgen to paracrine factors in dermal papilla. Journal of Dermatological Science, 61(1), 1-6. DOI: 10.1016/j.jdermsci.2010.10.015
- Grymowicz, M., et al. (2020). Hormonal Effects on Hair Follicle Physiology. International Journal of Molecular Sciences, 21(15), 5442. DOI: 10.3390/ijms21155342
- Gupta, M., & Mysore, V. (2016). Classifications of Patterned Hair Loss: A Review. Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery, 9(1), 3–12. DOI: 10.4103/0974-2077.178536
- Sinclair, R. (1998). Male pattern androgenetic alopecia. BMJ, 317(7162), 865–869. DOI: 10.1136/bmj.317.7162.865, DOI: 10.1136/bmj.317.7162.865
- Adil, A., & Godwin, M. (2017). The effectiveness of treatments for androgenetic alopecia: A systematic review and meta-analysis. Journal of the American Academy of Dermatology, 77(1), 136–141.DOI: 10.1016/j.jaad.2017.02.054
- Ring C. et al., Nutraceuticals for Androgenetic Alopecia The Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. 2022 Mar;15(3):26-29.