Piękne, twarde i gładkie paznokcie to nie tylko kwestia estetyki, ale także sygnał dobrej kondycji organizmu. W praktyce jednak wiele osób zmaga się z ich łamliwością, rozdwajaniem czy nadmierną miękkością. Wpływają na to m.in. stres, niewłaściwa dieta, częsty kontakt z detergentami oraz nieodpowiednia pielęgnacja.Warto pamiętać, że paznokieć jest wytworem naskórka, zbudowanym głównie z keratyny, czyli twardego białka. Sama płytka paznokcia jest strukturą martwą, natomiast jej wzrost zachodzi w macierzy. To właśnie stan macierzy oraz dostępność składników odżywczych decydują o jakości rosnącego paznokcia.
Piękne, twarde i gładkie paznokcie to nie tylko kwestia estetyki, ale także sygnał dobrej kondycji organizmu. W praktyce jednak wiele osób zmaga się z ich łamliwością, rozdwajaniem czy nadmierną miękkością. Wpływają na to m.in. stres, niewłaściwa dieta, częsty kontakt z detergentami oraz nieodpowiednia pielęgnacja.
Warto pamiętać, że paznokieć jest wytworem naskórka, zbudowanym głównie z keratyny, czyli twardego białka. Sama płytka paznokcia jest strukturą martwą, natomiast jej wzrost zachodzi w macierzy. To właśnie stan macierzy oraz dostępność składników odżywczych decydują o jakości rosnącego paznokcia.
Dlaczego paznokcie stają się łamliwe?
Łamliwe paznokcie najczęściej wynikają z osłabienia ich struktury oraz zaburzeń w procesie rogowacenia. Przyczyny mogą być zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne.
Najczęstsze powody:
Niedobory składników odżywczych – szczególnie żelaza, cynku oraz witamin z grupy B.
Częsty kontakt z wodą i detergentami – prowadzi do cyklicznego pęcznienia i wysychania płytki.
Urazy mechaniczne – np. agresywny manicure.
Proces starzenia – z wiekiem paznokcie stają się bardziej suche i kruche.
Choroby ogólnoustrojowe – np. niedokrwistość, zaburzenia tarczycy.
Głównym budulcem paznokcia jest keratyna. Jej wytrzymałość zależy od tzw. mostków disiarczkowych, które stabilizują strukturę białka. Gdy proces ich tworzenia jest zaburzony, paznokcie zaczynają się rozdwajać (onychoshizia).
Przeczytaj także: Onycholiza paznokci – przyczyny, objawy i skuteczne leczenie
Jakich składników może brakować przy słabych paznokciach?
Osłabienie paznokci może, choć nie zawsze musi wiązać się z niedoborami.Łamliwość paznokci może wiązać się m.in. z niedoborem żelaza, cynku oraz niektórych składników uczestniczących w syntezie keratyny, takich jak aminokwasy siarkowe, a także witamin z grupy B (głównie kwasu pantotenowego). Brak tych konkretnych mikroskładników uderza bezpośrednio w strukturę keratyny, sprawiając, że płytka staje się cienka, łamliwa i podatna na odkształcenia.
Lista składników, których deficyt najsilniej odbija się na kondycji i wyglądzie paznokci:
Żelazo. To fundament zdrowej macierzy. Przy dużych niedoborach paznokcie mogą stać się wklęsłe i przypominać kształtem łyżeczkę (zjawisko to nazywamy koilonychią).
Krzem i siarka. Działają jak "rusztowanie". Siarka tworzy mostki, które spajają cząsteczki białka, zapewniając paznokciom twardość. Krzem natomiast jest niezbędny do regeneracji tkanek; jego poziom naturalnie spada z wiekiem, co tłumaczy większą łamliwość u seniorów.
Cynk. Jego brak manifestuje się charakterystycznymi białymi plamkami na płytce (tzw. bielactwo paznokci) oraz ogólnym zaburzeniem wzrostu nowej tkanki.
Kwas pantotenowy (witamina B5). Wspiera procesy naprawcze. Znajdziesz go m.in. w drożdżach, a jego odpowiedni poziom zapobiega nadmiernemu wysychaniu i kruszeniu się płytki.
Pamiętaj jednak o zasadzie zachowania równowagi. Podczas gdy niedobory są szkodliwe, niekontrolowana suplementacja niektórych pierwiastków (szczególnie selenu) może przynieść odwrotny skutek. Nadmiar selenu wypiera cenną siarkę z Twojej keratyny, co prowadzi do osłabienia i przebarwień paznokci, które mogą utrzymywać się nawet przez trzy miesiące.
Jak skutecznie wzmocnić płytkę paznokcia od wewnątrz?
Aby skutecznie wzmocnić paznokcie od wewnątrz, należy dostarczyć organizmowi pełnowartościowego białka oraz specyficznych minerałów. Kluczem do sukcesu jest "karmienie" macierzy paznokcia składnikami stymulującymi produkcję mocnych wiązań chemicznych, co przekłada się na twardą i odporną na pękanie płytkę.
Najważniejsze filary wewnętrznej regeneracji paznokci:
Fundament z siarki i aminokwasów. Metionina i cysteina to aminokwasy siarkowe, które tworzą tzw. mostki disiarczkowe. To one działają jak spoiwo, nadając paznokciom sprężystość. Szukaj ich w jajach, mięsie, ale także w czosnku, cebuli i warzywach kapustnych.
Krzemowa odbudowa. Krzem redukuje łamliwość, wzmacniając ściany komórkowe. Skrzyp polny jest tradycyjnie stosowany jako źródło związków krzemu, jednak dane dotyczące jego skuteczności w poprawie kondycji paznokci są ograniczone.
Dotlenienie i regeneracja. Odpowiedni poziom żelaza zapewnia dotlenienie komórek macierzy, chroniąc płytkę przed ścieńczeniem. Z kolei cynk oraz witaminy z grupy B (zawarte obficie w drożdżach) zapobiegają białym plamom i regulują proces rogowacenia.
Nawodnienie. Elastyczność białek budujących paznokieć zależy od wody. Właściwe nawodnienie organizmu wspiera funkcjonowanie tkanek, choć jego bezpośredni wpływ na kondycję paznokci nie został jednoznacznie potwierdzony.
Stawiaj na różnorodną dietę i sprawdzone suplementy diety, które kompleksowo odżywiają paznokcie u podstawy.
Jak prawidłowo pielęgnować paznokcie domowymi sposobami?
Domowa pielęgnacja paznokci powinna opierać się na ochronie ich naturalnej bariery (macierzy), unikaniu gwałtownych zmian nawilżenia oraz dostarczaniu niezbędnych minerałów od wewnątrz. Sposobem na to nie są skomplikowane zabiegi, lecz delikatność w manikiurze oraz zatrzymywanie wilgoci wewnątrz płytki za pomocą odpowiednich tłuszczów.
Zasady bezpiecznej pielęgnacji domowej:
Chroń macierz i skórki. Unikaj wycinania skórek. Stanowią one naturalną tarczę ochronną dla macierzy (miejsca, gdzie rodzi się paznokieć). Mechaniczne urazy podczas ich wycinania mogą prowadzić do powstawania trwałych, poprzecznych bruzd na płytce.
Zamykaj nawilżenie emolientami. Paznokcie po kontakcie z wodą stają się elastyczne, ale ich szybkie wysychanie powoduje rozdwajanie. Aby temu zapobiec, bezpośrednio po kąpieli nałóż tłusty krem do rąk (np. z olejem mineralnym), który stworzy warstwę ochronną i zatrzyma wodę wewnątrz struktury keratyny.
Stosuj ochronne lakiery do paznokci. Tradycyjne lakiery do paznokci mogą dodatkowo wspomagać barierę ochronną, ograniczając nadmierną utratę wilgoci z płytki.
Pamiętaj, że nawet najlepsze kosmetyki nie zastąpią fundamentu, o którym wspomnieliśmy wcześniej. Twoja domowa pielęgnacja musi iść w parze z nawadnianiem organizmu (ok. 2 litrów wody dziennie) oraz dietą bogatą w aminokwasy siarkowe i krzem, które budują twardą strukturę paznokcia od spodu. Tylko połączenie delikatności z zewnątrz i odżywiania od wewnątrz zagwarantuje Ci zdrowe paznokcie.
Przeczytaj także: Olejek rycynowy na paznokcie - czy działa?
Wzmocnienie paznokci
Mocne paznokcie to wypadkowa świadomego odżywiania i delikatnej pielęgnacji. Pamiętaj, że płytka paznokciowa jest żywym odzwierciedleniem stanu Twojego organizmu, reaguje na niedobory żelaza, krzemu czy siarki, ale także na błędy w codziennych nawykach.
Mocne i zdrowe paznokcie nie rosną z dnia na dzień. Proces całkowitej wymiany płytki trwa kilka miesięcy. Bądź zatem cierpliwa i systematyczna. Wprowadzenie opisanych zasad nie tylko poprawi stan paznokci, ale przede wszystkim wzmocni ich strukturę od samych podstaw, czyniąc je odpornymi na wyzwania dnia codziennego.
Bibliografia:
de Berker D.A.R., André J., Baran R., Nail biology and nail science, 2007.
Gregoriou S., Argyriou G., Larios G., Rigopoulos D., Schorzenia paznokci a choroby układowe — o czym mówi nam wygląd paznokci?, Via Medica, 2009 (przedruk z: „The Journal of Family Practice” 2008, 57 (8), s. 509–514).
Staroń P., Banach M., Kowalski Z., Keratyna – źródła, właściwości, zastosowanie, „CHEMIK” 2011, t. 65, nr 10, s. 1019–1026.
Winiarska-Mieczan A., Samolińska W., Kowalczuk-Vasilev E. (red.), Czynniki żywieniowe a stan skóry, włosów i paznokci. Fizjologia, dietoterapia, suplementy diety, bezpieczeństwo i skuteczność terapii, toksykologia, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Lublin 2022.
