Twoje paznokcie mogą powiedzieć o Tobie więcej, niż myślisz. Nie tylko zdradzają dbałość o wygląd, ale też potrafią sygnalizować problemy zdrowotne. Jednym z częstszych i zarazem najbardziej niepokojących objawów, które psują estetykę dłoni i stóp, jest onycholiza paznokci, czyli odklejanie się płytki paznokcia od łożyska. Z pozoru drobny defekt potrafi przerodzić się w poważne schorzenie paznokci, jeśli zostanie zignorowany.Nie zawsze winna jest hybryda czy zbyt długie moczenie paznokci - czasem przyczyna tkwi głębiej, w niedoborach witamin, zaburzeniach hormonalnych czy chorobach tarczycy. Warto więc zrozumieć, dlaczego paznokieć zaczyna się odklejać, jak rozpoznać pierwsze objawy onycholizy i w jaki sposób przywrócić płytce zdrowy wygląd.
Czym jest onycholiza?
Onycholiza to stan chorobowy, który polega na oddzieleniu się płytki paznokciowej od łożyska, czyli tkanki znajdującej się bezpośrednio pod nią. Jest to jedna z częściej spotykanych nieprawidłowości w obrębie paznokci, która może dotyczyć zarówno dłoni, jak i stóp.
Proces ten zazwyczaj zaczyna się od wolnego brzegu paznokcia (na jego końcu) lub z boku, a następnie postępuje w głąb, w kierunku nasady.
Jakie są objawy onycholizy?
Głównym i najbardziej widocznym objawem onycholizy jest odklejenie się części płytki paznokcia od łożyska znajdującego się pod nią. W miejscu, gdzie paznokieć traci kontakt z tkanką, przestaje być on różowy i niemal natychmiast przybiera charakterystyczne, białe zabarwienie. Dzieje się tak, ponieważ pod płytkę dostaje się powietrze, a naczynia krwionośne z łożyska przestają przez nią prześwitywać.
Proces ten najczęściej zaczyna się od wolnego brzegu paznokcia (od jego końcówki) lub od boku i powoli postępuje w kierunku nasady. Pod oddzieloną płytką tworzy się pusta przestrzeń, w której często gromadzą się złogi zrogowaciałego naskórka.
Co ważne, sama płytka paznokcia zwykle pozostaje gładka i twarda, a proces odklejania najczęściej jest bezbolesny. Jeśli jednak w tej pustej przestrzeni dojdzie do wtórnego nadkażenia (np. bakteryjnego lub grzybiczego), kolor pod paznokciem może ulec zmianie na żółty, szary, brązowy lub nawet zielonkawy, a czasem może pojawić się nieprzyjemny zapach.
Jakie są przyczyny onycholizy paznokci?
Przyczyny onycholizy są bardzo różnorodne, bowiem problem ten może być wywołany zarówno przez czynniki zewnętrzne, miejscowe, jak i być sygnałem ostrzegawczym dotyczącym chorób wewnętrznych organizmu.
Najczęściej winne są czynniki miejscowe. Zaliczamy do nich przede wszystkim:
Urazy mechaniczne. Może to być jednorazowe, silne uderzenie lub przytrzaśnięcie palca, ale znacznie częściej jest to efekt stałego, powtarzającego się ucisku. Najlepszym przykładem jest noszenie źle dobranego, zbyt ciasnego lub wąskiego obuwia, które permanentnie drażni płytkę paznokciową.
Czynniki chemiczne i wilgoć. Do onycholizy przyczynia się również częsty kontakt z detergentami i rozpuszczalnikami (np. podczas prac domowych bez rękawiczek) oraz nadmierne, długotrwałe moczenie paznokci.
Nieodpowiednia pielęgnacja. Zbyt agresywny manicure lub pedicure, ciągłe malowanie paznokci (szczególnie w połączeniu z uciskiem) oraz stosowanie wysuszających leków miejscowych osłabia płytkę i ułatwia jej odklejenie.
Czynniki genetyczne. Czasem skłonność do onycholizy wynika z dziedzicznej budowy palców, która utrudnia idealne przyleganie paznokcia do łożyska.
Onycholiza bywa jednak również sygnałem, że w organizmie dzieje się coś niedobrego. Jest to objaw towarzyszący wielu chorobom układowym. Klasycznym przykładem są problemy endokrynologiczne, a zwłaszcza nadczynność tarczycy (występują wtedy tzw. paznokcie Plummera, często na czwartym i piątym palcu). Problem ten może także towarzyszyć cukrzycy, chorobom autoimmunologicznym (jak łuszczyca czy toczeń) oraz niektórym chorobom płuc.
Na koniec warto wspomnieć o infekcjach. Czasem to właśnie grzybica paznokci (onychomikoza) jest pierwotną przyczyną odklejania się płytki. Znacznie częściej jednak pusta przestrzeń powstała w wyniku urazu staje się idealnym miejscem dla rozwoju wtórnego zakażenia, np. bakteryjnego (stąd zmiana koloru na zielonkawy) lub grzybiczego, co komplikuje leczenie.
Jak leczyć onycholizę?
Sposobem na wyleczenie onycholizy jest przede wszystkim ustalenie i wyeliminowanie jej przyczyny, a następnie wdrożenie specjalistycznej terapii regenerującej łożysko paznokcia. Jest to proces długotrwały, który wymaga od pacjenta cierpliwości i systematyczności.
Terapia musi być ściśle dopasowana do źródła problemu. Jeśli onycholiza jest objawem choroby układowej (np. nadczynności tarczycy lub cukrzycy), absolutną podstawą jest leczenie choroby podstawowej. Gdy przyczyną jest grzybica paznokci, konieczne staje się leczenie przeciwgrzybicze, często łączące leki doustne z miejscowymi (np. specjalistycznymi lakierami).
Interwencja w gabinecie specjalisty (np. podologa) jest niemal zawsze niezbędna. Terapia polega na mechanicznym wycięciu całego odklejonego fragmentu paznokcia oraz dokładnym oczyszczeniu łożyska ze zrogowaceń. Jeśli pod płytką doszło do wtórnego zakażenia (np. bakteryjnego), w pierwszej kolejności należy wyleczyć tę infekcję u dermatologa. Dopiero na tak przygotowane miejsce aplikuje się preparaty, które mają na celu odżywienie łożyska i pobudzenie go do regeneracji, aby nowy, rosnący paznokieć mógł się do niego prawidłowo przyczepić.
Pacjent odgrywa tu niezwykle ważną rolę. Musi bezwzględnie unikać czynników drażniących – zrezygnować z ciasnego obuwia, chronić paznokcie przed nadmiernym moczeniem i działaniem rozpuszczalników chemicznych. Czas leczenia zależy od rozległości zmian i może trwać nawet 6 miesięcy lub dłużej.
Przeczytaj także: Jak wzmocnić łamliwe paznokcie bez utwardzania hybrydą?
Czym może skutkować nieleczona onycholiza?
Nieleczona onycholiza prowadzi przede wszystkim do wtórnych zakażeń, pogorszenia wyglądu paznokcia, a także może maskować postęp poważnej choroby ogólnoustrojowej, która ją wywołała.
Największym zagrożeniem jest pusta przestrzeń, która tworzy się pod odklejoną płytką. To idealne, ciemne i wilgotne środowisko do rozwoju bakterii i grzybów. W rezultacie:
Paznokieć zmienia kolor. Początkowo biała płytka, w wyniku nadkażenia, może zmienić barwę na żółtą, szarą, brązową lub nawet zielonkawą (co często świadczy o infekcji pałeczką ropy błękitnej).
Pojawia się nieprzyjemny zapach. Jest to wynik gromadzenia się bakterii w złogach naskórka pod płytką.
Postępuje infekcja. Jeśli przyczyną onycholizy była grzybica, brak leczenia spowoduje, że infekcja zajmie całą płytkę, prowadząc do jej całkowitego zniszczenia (dystrofii).
Problem rzadko pozostaje tylko kosmetyczny. Zdeformowany paznokieć, zwłaszcza u stóp, może powodować ból podczas chodzenia na skutek ucisku obuwia. Prowadzi to do dyskomfortu, zażenowania, utraty pewności siebie i obniżenia jakości życia. Przede wszystkim, jednak, jeśli onycholiza jest sygnałem choroby wewnętrznej, ignorowanie jej oznacza brak diagnozy i leczenia prawdziwej przyczyny problemu.
Czy onycholiza to grzybica paznokci?
Nie, onycholiza to nie to samo co grzybica paznokci, choć te dwa stany są ze sobą bardzo blisko powiązane i często mylone.
Mówiąc najprościej: onycholiza to objaw (odklejenie się płytki), podczas gdy grzybica (onychomikoza) to infekcja (choroba wywołana przez patogeny).
Związek między nimi jest dwojaki:
Grzybica jest jedną z przyczyn onycholizy. Najczęstszy typ grzybicy paznokci atakuje właśnie wolny brzeg płytki i postępując w głąb, powoduje jej oddzielenie się od łożyska, czyli wywołuje onycholizę.
Onycholiza sprzyja grzybicy. Pusta przestrzeń, która powstaje pod paznokciem (nawet jeśli pierwotną przyczyną był uraz, a nie grzyb), staje się idealnym, wilgotnym i ciepłym miejscem do rozwoju infekcji. Dlatego onycholiza mechaniczna często ulega wtórnemu zakażeniu grzybiczemu lub bakteryjnemu.
Pacjenci bardzo często błędnie diagnozują problem. Widząc białą lub żółtą plamę i pustą przestrzeń pod paznokciem, zakładają, że to na pewno grzybica. Tymczasem przyczyną może być równie dobrze ucisk ciasnego buta, uraz mechaniczny lub choroba układowa (np. tarczycy). Dlatego kluczowa jest wizyta u specjalisty, który oceni, czy mamy do czynienia tylko z onycholizą mechaniczną, czy już z aktywną infekcją grzybiczą.
Onycholiza paznokci - podsumowanie
Onycholiza paznokci to nie tylko defekt estetyczny, ale sygnał, że w organizmie lub w codziennej pielęgnacji coś wymaga korekty. Choć odklejenie się płytki paznokcia od łożyska często zaczyna się niewinnie, może szybko prowadzić do infekcji, deformacji płytki, a nawet utraty paznokcia, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznane i leczone.
Kluczem do poprawy jest znalezienie przyczyny, ponieważ odpowiednie leczenie onycholizy, wsparte regeneracją łożyska, zdrową dietą i prawidłową pielęgnacją, pozwala przywrócić naturalny wygląd i siłę paznokci.
Nie warto czekać, aż problem „sam minie”, bowiem nieleczona onycholiza może prowadzić do trwałych zmian w strukturze paznokcia. Zadbaj o higienę dłoni i stóp, zrezygnuj z agresywnych stylizacji i pamiętaj: zdrowe, zadbane paznokcie to nie tylko kwestia urody, ale także odbicie równowagi całego organizmu.
Bibliografia:
Gregoriou S., Argyriou G., Larios G., Rigopoulos D. Schorzenia paznokci a choroby układowe — o czym mówi nam wygląd paznokci? The Journal of Family Practice 2008; 57 (8): 509–514 (Przedrukowano w 2009).
Nowicki R. Jak zwiększyć skuteczność leczenia grzybicy paznokci? Wiadomości Parazytologiczne 2001; 47 (4): 823–832.
Singh G. Nails in systemic disease. Indian J Dermatol Venereol Leprol 2011; 77: 646–51.
Lubecka-Detka A. Terapia onycholizy w gabinecie podologicznym. Kosmetologia Estetyczna 2017; 5 (6).
