Utrata włosów to zjawisko, które może budzić niepokój i wpływać na samopoczucie, zwłaszcza gdy staje się zauważalne gołym okiem. Jedną z najczęstszych przyczyn tego problemu jest łysienie androgenowe, czyli przewlekła i postępująca choroba mieszków włosowych, prowadząca do ich stopniowej miniaturyzacji. Choć jej rozwój często przebiega powoli i niezauważalnie, z czasem może znacząco zmienić wygląd fryzury, wpływając zarówno na estetykę, jak i poczucie pewności siebie. Jak rozpoznać łysienie androgenowe?
Czym jest łysienie androgenowe?
Łysienie androgenowe (ang. androgenic alopecia, AGA) to przewlekła, postępująca choroba mieszków włosowych, która prowadzi do ich stopniowej miniaturyzacji i utraty zdolności do produkcji zdrowych, terminalnych włosów. Proces ten jest najczęstszą przyczyną łysienia zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, a jego występowanie wzrasta wraz z wiekiem. Schorzenie może pojawić się nawet przed okresem dojrzewania, a jego rozwój jest ściśle związany z działaniem androgenów, hormonów płciowych, które wpływają na cykl wzrostu włosa.
Jak objawia się łysienie androgenowe?
Łysienie androgenowe rozwija się stopniowo i ma charakterystyczny obraz kliniczny, który różni się w zależności od płci. Choroba nie powoduje bliznowacenia skóry, ale sprawia, że włosy stają się coraz cieńsze, krótsze i jaśniejsze, aż w końcu przekształcają się w delikatny meszek i przestają odrastać. Zmiany te są wynikiem zaburzeń cyklu wzrostu włosa, głównie skrócenia fazy anagenu i wydłużenia fazy telogenu.
U mężczyzn objawy zwykle przebiegają według schematu opisywanego według skali skala Hamiltona-Norwooda:
początkowo cofanie się linii włosów na skroniach, tworzące charakterystyczne zakola;
następnie przerzedzanie się włosów w okolicy ciemieniowej (na czubku głowy);
w zaawansowanych stadiach – niemal całkowita utrata włosów w okolicy czołowo-ciemieniowej z pozostawieniem wąskiego pasa owłosienia w okolicy potylicznej (odpornej na dihydrotestosteron).
U kobiet obraz choroby jest bardziej rozproszony i oceniany najczęściej według skali Ludwiga lub skali Olsena:
widoczne jest stopniowe przerzedzanie włosów w centralnej części głowy (okolica czołowo-ciemieniowa);
typowym objawem jest poszerzanie się przedziałka – tzw. objaw choinki bożonarodzeniowej;
linia czołowa zwykle pozostaje niezmieniona, a całkowite wyłysienie zdarza się bardzo rzadko.
Przeczytaj także: Łysienie telogenowe a androgenowe - jaka jest różnica?
Jak sprawdzić, czy mam łysienie androgenowe?
Najważniejszymi etapami diagnostyki łysienia androgenowego są:
szczegółowy wywiad medyczny – lekarz lub trycholog zapyta o moment pojawienia się objawów, tempo ich narastania, występowanie łysienia w rodzinie, przebyte choroby czy zaburzenia hormonalne (szczególnie u kobiet);
ocena kliniczna wzoru łysienia – specjalista oceni rozmieszczenie i nasilenie przerzedzenia włosów (np. według skala Hamiltona-Norwooda u mężczyzn lub skala Ludwiga i skala Olsena u kobiet);
trichoskopia – to nieinwazyjne badanie wideodermoskopowe, które umożliwia ocenę liczby i grubości włosów, obecności włosów meszkowych, żółtych czopów rogowych, przebarwień okołomieszkowych oraz stopnia miniaturyzacji mieszków włosowych. Jest podstawowym narzędziem diagnostycznym w AGA;
badania laboratoryjne – mogą obejmować m.in. morfologię, poziom ferrytyny, żelaza, hormonów tarczycy, testosteronu, dehydroepiandrosteronu (DHEA-S), estradiolu czy kortyzolu – w celu wykluczenia innych przyczyn wypadania włosów;
biopsja skóry głowy – wykonywana jedynie w wątpliwych przypadkach, pozwala na histopatologiczną ocenę mieszków włosowych i różnicowanie z innymi typami łysienia.
Jakie składniki aktywne są pomocne w łysieniu androgenowym?
W terapii łysienia androgenowego coraz większe znaczenie zyskują składniki aktywne pochodzenia roślinnego, które wykazują działanie antyandrogenowe oraz wspierają prawidłowy cykl wzrostu włosa. Ich mechanizm działania opiera się głównie na hamowaniu aktywności 5α-reduktazy — enzymu odpowiedzialnego za przekształcanie testosteronu w dihydrotestosteron (DHT), który jest kluczowym czynnikiem miniaturyzacji mieszków włosowych. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie postępu choroby oraz poprawa jakości i gęstości włosów.
W suplementach warto zatem szukać takich składników jak:
palma sabałowa (Serenoa repens) – bogata w fitosterole i flawonoidy, wykazuje podwójny mechanizm działania: blokuje receptory dla DHT w mieszkach włosowych oraz hamuje aktywność 5α-reduktazy typu I i II. Dodatkowo beta-sitosterole obecne w ekstrakcie wspierają utrzymanie fazy anagenu, co sprzyja wydłużeniu okresu wzrostu włosa;
śliwa afrykańska (Pygeum africanum) – zawiera triterpeny i fitosterole (w tym beta-sitosterole), które ograniczają biodostępność DHT w obrębie mieszka włosowego poprzez konkurencyjne wiązanie się z receptorami androgenowymi, chroniąc mieszki przed miniaturyzacją;
pędy bambusa – źródło krzemionki, która wzmacnia strukturę łodygi włosa, poprawia jego elastyczność i odporność na uszkodzenia mechaniczne, a także wspiera procesy regeneracyjne w obrębie skóry głowy.
Łysienie androgenowe - podsumowanie
Łysienie androgenowe to przewlekła i postępująca choroba mieszków włosowych, której wczesne rozpoznanie ma ogromne znaczenie dla skutecznej terapii. Regularna obserwacja zmian w gęstości i rozmieszczeniu włosów, a także konsultacja z trychologiem lub dermatologiem pozwalają ustalić przyczynę problemu i wdrożyć odpowiednie leczenie. Połączenie profesjonalnej diagnostyki, odpowiedniej pielęgnacji oraz składników aktywnych wspierających wzrost włosów zwiększa szansę na zahamowanie procesu miniaturyzacji mieszków i poprawę wyglądu fryzury.
Bibliografia:
Kowalska-Olędzka E. i inni, Łysienie androgenowe – etiopatogeneza, diagnostyka i aktualne metody leczenia, Dermatologia po Dyplomie, 2020.
Brzezińska-Wcisło L, Rakowska A, Rudnicka L. i inni, Androgenetic alopecia. Diagnostic and therapeutic recommendations of the Polish Dermatological Society. Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny. 2018;105(1):1-18.
Śliwa K. inni, Diagnostyka i leczenie łysienia androgenowego — przegląd najnowszych metod postępowania, Dermatologia w Praktyce Klinicznej 2023;1(4):123-137.
